AFYONKARAHİSAR’DA EĞİTİMİN TARİHİ-15

AFYONKARAHİSAR’DA EĞİTİMİN TARİHİ-15

38. Yeni Cami Mektebi
Yeni Cami Mektebi, caminin batı cephesinde yer alan muvakkithâne hizasındaydı. Günümüzde olamayan iki katlı ahşap olarak yapılan binanın üst katı mektep idi109. Mektep, Abdi Ağa oğlu Hacı Abdülbâki Ağa tarafından 1711 yılından bir müddet sonra açılmıştır. Hacı Abdülbâki Ağa Yeni Cami avlusuna yaptırdığı muallimhâne ihtiyaçları için Yeni Cami avlusuna yaptırdığı yaptırdığı yedi dükkânını; Avratlar Pazarı’ndaki dokuz dükkânını; Otpazarı Camii yanında Balık Hanıyla sınırlı iki dükkânını; Yemişciler Çarşısı yanındaki yirmi dükkânını; Hınta (buğday) Pazarı yanındaki mutafhanesini; Pazar yanındaki bir debbağhane dükkânını; Aşağı Bedesten’de kabir yanındaki bir kasap ve bir tahmis dükkânını; Keçeciler Çarşısı’ndaki üç dükkânını ve bir mutafhanesini; yine Otpazarı Camii yanında Hacı Mustafa Muallimhanesi, Hayyar Efendi-zâde Muallimhanesi ile sınırlı üç mahzen ve bir miktar avlu ve içerisinde akarsuyu olan üç mahzenini ve Kapanhanı kapısı yanındaki dükkânın ¼ hissesini vakfetmiştir. Vakfiye tarihsizdir. Bu sebepten mektebin ne zaman açıldığı tespit edilememiştir. Hacı Abdülbâki Ağa’nın babası Abdi Ağa Yeni Cami’yi H.1123/M.1711 yılında yaptırdığına göre, mektebin bu tarihten sonra açıldığı ortaya çıkmaktadır. Hacı Abdülbâki Ağa öncelikle yaptırdığı muallimhanenin tamir ve giderlerinin karşılanmasını talep etmiş, günlük üç akçe ücretin muallime, günlük iki akçe ücretin Kur‘ân’ı iyi okuyan, takva sahibi bir halifeye verilmesini istemiştir110.
Torunlarından Osman Ağa da mektebin sıbyan muallimine yıllık yirmidört kuruş verilmesini 5 Zilkade 1253/2 Şubat 1838 tarihli vakfında belirtmektedir111.
Tespit edilebilen muallimleri şunlardır:1162
Görev yılı Adı
Safer 1058/M. Mart 1648 – İbrahim oğlu Halil Halife
1865 – Mustafa oğlu Hacı İsmail
39. Zülâli Mektebi
Zülâli Camisi’ne bitişik olarak H.1077/M.1666 yılında Terzi Hacı Abdi tarafından açılan mektebin ihtihaçlarının karşılanması amacıyla Hacı Abdi tarafından vakfı da kurulumuştur. Tespit edilebilen muallimleri şunlardır:113
Görev yılı Adı
H. 1077/M. 1666 – Ali Efendi
H. 1158/M. 1745 – İbrahim oğlu Halil Efendi
Öl. H. 1181/M. 1767 – Mehmet oğlu Ahmet Efendi
H. 1192,1193, 1211, 1217/
M. 1778, 1779, 1796, 1802 – Hacı Musa Efendi
H. 1217/M. 1802 – Ahmet oğlu Seyyid Osman Efendi
Öl. H. 1258/M. 1842 – Hüseyin oğlu Hacı Halil Efendi
Öl. H. 1277/ M. 1861 – Seyyid Osman oğlu Mehmet Emin Halife
H. 1277-1292/M. 1861-1875 – Halil oğlu Hattat Hâfız İbrahim Nesib114.
H. 1266/M. 1849 – Mustafa oğlu İsmail Efendi, Yusuf Efendi, Hacı Mehmet Efendi, Abdurrahman Efendi, Hacı Mehmet oğlu Ahmet Efendi
H. 1292/M. 1875 – İbrahim Nesib oğlu Halil Efendi
1924 Son hocası Çerçi Hacı Osman Efendi
Mektebin en meşhur hocası, meşhur hattatlardan Halil oğlu Hâfız İbrahim Nesib 1835 yılından (öl. H. 1292/M.1875) yılına kadar öğrencilerine uzun bir süre hat (güzel yazı) öğretmiş, pek çok kişiye de icazet vermiştir115.
Mektep binası yıkılmıştır,116 arsası muhtemelen Zülâli Camisi’ne katılmıştır.

 

KAYNAK

109 Atabek, age., s. 183.
110 VGMA, Defter, nr. 1988, s. 30. nr. 608, s. 325/357; nr. 195, sıra no: 289; AŞS, nr. 564, vr. 16b/48.Vakıfları hususunda geniş bilgi için bk. Vakıf Eserleri, s. 74-78.
11 VGMA, Defter, nr. 1759, s. 224; AŞS, nr. 564, vr. 18a/48b.
112 AŞS, nr. 543, vr. 48a/131; Gönçer, age., II, s. 79; 267-268.
113 AŞS,nr. 582, vr. 37a/159, vr. 41a/176; nr. 584, vr. 84b/232;nr. 604, s. 144/189; Atabek, age., s. 181; Gönçer, age., II, s. 74.
114 Hâfız İbrahim Nesib’in uzun zamandan beri sıbyan muallimi olduğu ve kırkbeş yaşında 21 Muharrem 1277/9 Ağustos 1860 tarihinde burada görevlendiği zikredilmektedir.(AŞS,nr. 582, vr. 37a/159).
115 AŞS,nr. 604, s. 144/189; Gönçer, age., II, s. 74; Güneş, 2003: 136-137.
116 Atabek, age., s. 181.

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

E-Gazete Arşivi