AFYONKARAHİSAR VE ÇEVRESİNDE PROTESTAN MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1820-1922) – 11

AFYONKARAHİSAR VE ÇEVRESİNDE PROTESTAN MİSYONERLİK FAALİYETLERİ (1820-1922) – 11

Hasan Tahsin Günek 22 Eylül 2017 Cuma 13:46:10
 

(Dünden Devamı)
1896 yılına geldiğimizde misyoner Lyman Bartlett’in İzmir’den misyona yazdığı Afyonkarahisar başlıklı bayağı uzun sayılabilecek, ayrıntılı raporunu görmekteyiz. Raporunda, Afyonkarahisar’ın coğrafi durumu, nüfus yapısı ile burada Protestanlığı seçen Ermenilerin, kendi milletlerinden olan Gregoryen Ermenilerden çok baskı ve zulüm gördüklerinden bahsetmektedir. Bartlett’in raporunda:
“İzmir’in yaklaşık 250 mil doğusunda, deniz seviyesinden 3.000 feet yükseklikte önemli bir yerleşimdir. Afyon ticaretinin merkezi olan bölgenin toprağı, bol miktarda ekilen afyonun elde edildiği haşhaş bitkisinin büyümesine çok uygundur. Bu nedenle, diğer birkaç aynı Karahisar ismine sahip şehirlerden ayırt etmek için şehre Afion (Afyon) Kara Hisar (siyah kale)denir. Çok dar bir vadide inşa edilmiş, bir tarafında muazzam bir dik kaya kentten 500 feet yüksekliğe, üzerindeki harabelerle beraber yükselir. Şehrin savunması için yapılmış çok eski bir kale. Sokakları, çok dar ve genellikle kaldırımları olmayan, kaba taşlarla döşenmiştir. Nüfusun muhtemelen 7000’i Ermeni olup, toplam nüfusun 30.000 kişi olduğu tahmin edilmektedir.
İncil’le vaaz verildi ve birçok yerde olduğu gibi bu yerde de bir okul düzenlendi. Yıllar boyu ve başarıyla üstesinden gelinmesi için zorlukları dikkate alarak gelen, gerçeği kabul eden herkes acı çekmesi için çağrılmıştır. Ciddi zulüm. Amerika’daki genç arkadaşlarımız bir Hıristiyan olmanın ne kadar pahalı olduğunu bilmiyorlar. Vicdan özgürlüğünün az olduğu ülkeler. Birkaç yıl önce bu Ermeni müminlerin küçük bir grubu uzun bir süre Türk hükümetinden değil, kendi halklarından gelen zulüme uğramıştı. Türk hükümetince, vergilerin toplanması işi, her zaman farklı ulusların önde gelen lider kişilerine bırakılıyor. Büyük adaletsizliğin uygulanması için bağnaz rahiplik bunu bir fırsat olarak değerlendirdi. Bu vergilerin dağılımında kendilerini Protestan ilan edenler iğrenç olarak görülüp, en ufak bir kışkırtma üzerine bu yoksul kardeşler kendilerini iki veya üç katına kadar vergi ödemekle yükümlü tutulabiliyorlardı. Ana kilise yükleri hafifletilecekti. Kardeşlerden birinin Protestan bir papaz tarafından vaftiz edilmesini istediği yeni doğan çocuğu, vaizleri görevlendirilmediği için vaftiz edilmesi gecikti. Bu gecikmenin avantajı şu oldu: Büyükannesi ve yakın akrabaları bir gün çocuğu kollarına alıp doğruca Gregoryen kilisesine gittiler. Bir rahip tarafından babanın iradesine karşı vaftiz edildi. Çocuğun annesi Protestan değil, Kocasının karşı çıkmasına rağmen kadın çocuğu ile beraber kardeşinin evine götürüldü”30
“Protestan ibadethanesinde iki mükemmel kadın vardı. Ama kocaları onlara şiddetle karşı çıkmışlardı. Üzerlerine İftira atılmış ve dövülmüşlerdi. Bazen evlerine kapatılarak Protestanlara yaklaşmaları yasaklanmıştı. Bunlardan birinin oğlu yaklaşık on altı yaşında Hıristiyan kız kardeşleri ibadet denemelerinde annesiyle ilgi gösterince, babası tarafından Protestanlara katılmamaya yemin edinceye kadar eve tekrar girmeleri yasaklandı. Buna göre babasının evinden ayrılmış ve kendisine ayakkabı yapmayı öğreten bir Protestan kardeşin yanında çıraklık yapmıştır. Burayı son ziyaretim sırasında bahsi geçen ve reddedilen oğluyla birlikte eziyet gören kız kardeşi, kilisenin üyeleri barıştırdı. Ancak babanın son durumunu daha sonra hiç duymadım.  1892 yazında burayı bir seferinde kızımla ziyaret ettim. Eziyetin zirvede olduğu ve üç hafta boyunca kaldığımız vaizin evi, istisnasız her gece taşlanmıştı. Tel örgülerle korunan ön camlar hasar görmedi. Ancak korunaksız olan arka odalardaki pencereler tahrip edildiği için, odalar bir süre kullanılamadı. Kardeşler neredeyse her gün sokaklardaki çocuklar tarafından taşlanmıştı ve kalışımız sırasında bir Sabbath ibadet için toplandıktan sonra, kapının önüne toplanan kalabalığın içine girmeye cesaret eden kişilere korku salarken, nihayetinde Türk polisini mafyanın şiddetinden korunmak için çağırmak mecburiyetinde kaldık. Buraya insanların gelmesine engel olmak için uzun süredir en etkili önlemler alındı. Bazen İftira, bazen hem iftira hem de tehditler çokça kullanılmaktadır. Bu arada vaizleri utanç verici derecede kötü niyetlidir. Bir zamanlar valiye kendisini suçlayan bir belge sunuldu. Kamuya açık bir yerde, utanç verici bir şekilde Meryem Ana’yı karalamakla suçlayan bu belge çoğunluğu Ermeniler olmak üzere 200 imza ile idarecilere bildirilmiştir. Vali bu suçlamalardan beni haberdar etti, ancak bunun kendisine sunulmamasını istedi. Mahkeme, iftira dışında hiçbir şey yapmadı.  Ancak, eskisi gittikten sonra haklı ve adil bir şekilde görev yapmış ve iyi bir görevli geldiğinde Türk mahkemesinde şikâyetler görülmüştür. Vaizin mahkemede davasını savunacak kimse yoktu ve suçlamacıları çoktu. Ama kendi savunmasında konuşmasına izin verilmiş, mahkemeyi kolayca ikna etmişti. Masumiyetinden ve davacılarından onu dinleyenlerden sonra, dava daha fazla uzamadan kapandı. Bu meselede adaletin yerine getirilmesinden sevinç duydu. Rabbimiz’ in vaadi için: “O saatte verilecek, ne yaparsınız? Konuşmalıyım. “Ancak şimdi hepsi değişti. Düşmanlar arkadaş haline geldi ve Sabır ve vaaz, zulüm gören kardeşlerin tüm denemeleri sırasında, karşı çıkanları susturdu. Karşıtları dahil, herkesin güvenini kazandı. Gerçeği dinlemek için gelenlerin sayısı çok arttı ve 150 çocuktan oluşan bir Sabbath Okulu toplandı”31
“Zenginlerin ve fakirlerin evleri, sevindirici sözlerini dinler ve haftalık yapılan İncil çalışması ve ibadetler için çok sayıda kişiyi topluyorlar. Afyonkarahisar Ermenileri eğitim meselelerinde çok iddialılar. Evlerindeki çocuklarının eğitimi için büyük miktarda para her yıl İzmir ve İstanbul’daki en iyi okullara gönderilerek büyük devlet okulu halk tarafından desteklenmektedir. Farklı derecelerde birkaç özel okul uzun süredir eğitimlerine devam etmektedir. Bugüne kadar ileri derece eğitim ağırlıklı olarak erkekler için arzulanmıştır. Ancak bu yerden birkaç kız öğrencide çıkmıştır. İzmir’deki Kızlar Okulu ile bağlantılı olarak şu an vaizin kızları orada gelecek vaat eden öğrencilerdir. Son iki buçuk yıl boyunca, devletten bir anaokulu kurma iznini almak için yoğun çaba gösterildi ve Amerika’daki arkadaşlar bu özel iş için nazik bir şekilde kaynak ayırdı. Ancak bugüne kadar istenilen başarı sağlanamadı. Bununla birlikte umudumuzu kaybetmiyoruz. Ancak umudumuzun ardından mevcut heyecan tamamen tükendiğinde bu çok önemli yardımı eğitim çalışmalarında güvence altına alacağız.
Buranın önemi son bir yıl içinde çok arttı. Yeni bir demiryolunun inşası ile şimdi doğrudan ulaşım sağlanıyor. İstanbul Üsküdar’dan ve İzmir’den başka bir yol inşa edilecek. Böylece yakında İzmir’e demiryoluyla gidebileceğiz. Afyonkarahisar vasıtasıyla İstanbul’a gidersek, bu daha samimi ve etkilidir. Mekânın evangelik ve eğitim çıkarlarına duyulan gereksinimi şu şekildedir: Daimi bir ev. Şimdiye kadar kiralamalara bağımlıyız. Ev eldeki işe uygun bulunabilir, halkın güvenini kazanabilir. Sadece ev kiralık bir yapıdır. Büyük miktarlarda kiralar, bir süre devam etti”32
 (Devamı Yarın)

KAYNAKÇA:
30TheMissionaryHerald,Vol.XCII,May, 1896,No.V,Page  217
31TheMissionaryHerald,Vol.XCII,May, 1896,No.V,Page  219
32TheMissionaryHerald,Vol.XCII,May, 1896,No.V,Page  220

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

E-Gazete Arşivi